آخرین خبر

  • • مطالعه انتقادي داستا نهاي کوتاه مجموعه داستان «پشت ديوار شب» از محمد رضا سرشار موضوع پايان نامه مقطع پيش دکتري یک دانشجوی هندی دانشگاه دهلی
  • پنجشنبه 27 اسفندماه 94

    مطالعه انتقادي داستا نهاي کوتاه مجموعه داستان «پشت ديوار شب» از محمد رضا سرشار موضوع پايان نامه مقطع پيش دکتري نور اشرف، دانشجوی هندی دانشگاه دهلی قرار گرفت.        

    Department of Persian University of Delhi

     

    DECLARATION

    I, hereby, declare this dissertation entitled "A critical study of short story writings of Mohammad Reza Sarshar (Pusht-e Diwar-e Shab)" submitted by me is my original work and has not been submitted to this or other University.

       

    Date:

                                                                                        NOOR ASHARAF

                                                                                        (Research Scholar)

     

     

    PROF. ALEEM ASHRAF KHAN                  PROF.CHANDER SHEKHAR

    (Supervisor)                                                (Head)

    فهرست بخشهای این پایان نامه که در 137 صفحه نوشته شده به قرار ذیل است:

    پيشگفتار       ۱- ۳  فصل اول:     ۴- ۱۸ 

    اوضاع سياسي و اجتماعي ايران پس از انقلاب اسلامي 

    فصل دوم:                                                                ۱۹ -۵۰ 

    احوال و آثار محمد رضا سرشار و معاصرين وي 

    فصل سوم:                                                             ۵۱ -۱۰۱ 

    مطالعة انتقادي داستان هاي کوتاه از محمد رضا سرشار  

    (پشت ديوار شب) 

      ۱۰۷- ۱۰۲

    نتيجه گيري:

      ۱۱۰- ۱۰۸

    منابع و مأخذ:  


    مولف در پیشگغتار رساله پایان نامه خود آورده است:

    «موضوع پایان نامه پيش دکتري بنده »مطالعه انتقادي پشت ديوار شب« اثر محمد رضا سرشار است. محمد رضا سرشار از نويسندگان مطرح ادبيات معاصر ايران است. داستان نويسي جزو لاينفک ادبيات همه زبا نهاي دنيا است. 

    روند داستان نويسي پس از پيروزي انقلاب اسلامي دچار تغيير و تحول اساسي شد. اکنون نويسندگان موضوعات جديدتري را فرا روي خود دداشتند و اين موضوعات با زندگي روزمره مردم و مباني اعتقادي آنها گره خورده بود.  

    محمد رضا سرشار معروف به رضا رهگذر، نويسنده، منتقد ادبي و گويندة برنامة راديو »قصة ظهر جمعه«، نيز جزو همين دسته از نويسندگان است که تحت تاثير ارزش هاي انقلاب اسلامي قلم به دست گرفت و با خلق آثار متنوع در حوزه هاي گوناگون نقش مهمي در گسترش ادبيات انقلاب اسلامي ايفا نمود. از اين نويسنده معاصر ايراني تاکنون کتاب هاي متعددي به چاپ رسيده که در جاي خود به تفصيل در آن باره گفتگو خواهد شد. 

    مجموعه داستان«پشت ديوار شب» يکي از آثار مهم سرشار در حوزه داستان نويسي است که در سال ۱۳۸۷شمسي ابر ي بار دوم از انتشارات توسعه کتاب ايران(تکا) در ۵۰۰۰ نسخه چاپ شد. اين اثر شامل ۱۲ داستان به قرار زير است: همسفران، جاده، يک اسب يک ماجرا، مدرسه، انشاهاي فريدون و زلفعلي، چشم حسود بترکه، بوي خوش سلامت، کولي، خداحافظ برادر، پشت ديوار شب، مانداب و حضور.. 

    اين پايان نامه در سه بخش تهيه شده است. در بخش اول اوضاع سياسي و اجتماعي ايران بعد از انقلاب اسلامي مورد بررسي قرار گرفته است. در بخش دوم احوال و آثار محمد رضا سرشار و معاصرين وي بيان شده است. در بخش سوم مجموعه داستان پشت ديوار شب مورد مطالعه انتقادي قرار گرفته است.»

    نور اشرف در این پیشگفتار افزوده است: «در پايان من از پروفسورعليم اشرف خان که استاد راهنماي بنده بودند و با شفقت و مهرباني تمام مرا در اين راه ياري نمودند، تشکر ويژه مي نمايم. من همچنين از پروفسور چندر شيکهر، رئيس گروه زبان فارسي دانشگاه دهلي، دکتر راجندر کمار، پروفسور گروه زبان فارسي دانشگاه دهلي و دکتر اختر حسين، دانشيار گروه فارسي دانشگاه جواهر لال نهرو تشکر مي نمايم. من همچنين از آقاي خان محمد صادق جونپوري، دانشجوي دکتري زبان فارسي دانشگاه دهلي، آقاي بلال اصدق، دانشجوي دکتري زبان فارسي دانشگاه دهلي و آقاي خورشيد احمد، استاد موقتي گروه فارسي دانشگاه دهلي تشکر مي نمايم که در جم عآوري منابع و تصحيح متن راهنماي من بودند.»

    مولف پایان نامه مذکور در نظر دارد این پایان نامه را در هند و در صورت پیدا شدن ناشر، در  ایران به چاپ برساند.

    قابل ذکر است: در آموزش عالی کشور هند مقطع تحصیلی پیش دکتری M.PHIL خوانده می شود که مقطعی میان کارشناسی ارشد (BA) و دکتری (PH.D) است.


آخرین کتاب

  • • انتشار چاپ چهاردهم «هدهد و ملکه بلقیس» از محمدرضا سرشار
  • سومین مجلد از مجموعه ده مجلدی «قصه های حیوانات در قرآن» با نام «هدهد و ملکه بلقیس» ترجمه محمدرضا سرشار به چهاردهمین چاپ خود رسید.
    این مجموعه که ابتدا در دهه 1370 با تصاویر اصلی تصویرگر لبنانی خود توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامی منتشر شد پس از هشت بار چاپ به وسیله این ناشر، در دهه 1380 با تصویرگری چهار رنگ تصویرگران ایرانی از طریق انتشارات منادی تربیت انتشار یافت.
    «هدهد و ملکه بلقیس» که سومین مجلد از این مجموعه است در سال 1394 با شمارگان 3000 نسخه و بهای 3500 تومان توسط منادی تربیت به چاپ ششم رسید.
    نویسنده این مجموعه، عبدالودود امین - نویسنده لبنانی- است و مخاطبان آن دانش آموزان سالهای آخر دبستان اند.
    داستانهای این مجموعه همگی برگرفته از قصه های قرآن اند که در آنها حداقل یک حیوان نقش آفرینی دارد.
    ابتکار نویسنده در این است که هر یک از این داستانها از زبان و نگاه همان حیوانی نقل می شود که در آن نقش مهمی دارد. در این مجلد روایتگر داستان هدهد یا همان وزیر امور آب حضرت سلیمان نبی است.
    مجموعه ده مجلدی «قصه های حیوانات در قرآن» را می توان از انتشارات منادی تربیت با شماره تلفن مرکز88894292 پخش تهیه کرد.


گفتگوی منتشر نشده ای با محمدرضا سرشار

این گفتگو را یکی از هفته نامه های مربوط به وزارت ارشاد با سرشار انجام داد اما به دلایلی که توضیح داده نشد ظاهرا از چاپ آن خودداری شد


برای شروع بحث شما دستاوردهای انقلاب در حوزه کتاب را چگونه و از چه منظری ارزیابی می‌کنید؟
دستاوردهای کمی و آماری این موضوع به‌طور کامل مشخص است و نمی‌توان آن‌را انکار کرد. مجموعه عنوان‌های چاپ نخست منتشر شده ما در آخرین سال پیش از پیروزی انقلاب به حدود پنج هزار و 500 یا 600 نسخه می‌رسد در حالی‌که اکنون این تعداد به 70 هزار عنوان رسیده است. بنابراین می‌بینیم حجم فعالیت‌ها در عرصه کتاب حدود 11 تا 12 برابر آن دوران شده است. نکته دوم بحث کیفیت کتاب‌ها است. البته این بحث در هر حوزه‌ای به صورت مستقل باید بررسی شود اما من در کتابی با عنوان «چشم‌انداز ادبیات داستانی پس از انقلاب» به ادبیات داستانی امروز و تفاوت‌های کیفی آن با
پیش از انقلاب پرداخته‌ام و از این نظر می‌توانم بگویم پیشرفت فوق‌العاده‌ای داشته‌ایم. البته هنوز با کمال مطلوب و مورد انتظار از یک انقلاب فرهنگی یا ملتی فرهنگی با سابقه چند هزار ساله فاصله داریم. اما به نسبت گذشته و در مقایسه با کشورهای دیگر مشابه، در این حوزه پیشرفت قابل توجهی داشته‌ایم. تعداد زیادی نویسنده وارد این عرصه شده‌اند و سمت و سوی محتوایی آثار جدید تغییرات بسیاری داشته است. همچنین نسبت آثار ترجمه‌ای به تالیفی تغییر کرده و در حال حاضر تعداد آثار تالیفی بیشتر از آثار ترجمه‌ای است.

در ارتباط با کتاب‌های پژوهشی انقلاب و همچنین ادبیات پژوهشی نیز وضعیت آثار را چگونه می‌بینید؟

در همان کتاب نیز بخشی از کار به پژوهش‌های ادبی اختصاص دارد. در زمینه پژوهش نیز ما رشد قابل توجهی داشته‌ایم و حتی در زمینه آثار پژوهشی پیشرفت ما هم در زمینه آثار تالیفی و هم ترجمه‌ای چشمگیر بوده است. برای نمونه در زمینه نقد در بعضی از سالهای دهه 20 حتی یک نقد ژورنالیستی - صرف‌نظر از بحث کیفیت آن - نداریم. پیش از انقلاب شاید تنها یک منتقد فعال پیگیر داشته‌ایم، در حالی‌که اکنون تعداد زیادی منتقد ادبی مشغول فعالیت هستند. همچنین از نظر کیفیت در دوران پیش از انقلاب نقد به داستان‌های خارجی صورت نمی‌گرفت و به دلیل خودباختگی فرهنگی حتی در
میان همان تعداد محدود، بازهم منتقدان آن دوران جرات نمی‌کردند دست به نقد جدی یک اثر داخلی بزنند و اغلب آن نقدها فقط در حد توصیف و تفسیر بود و کمتر نقدی به سراغ ساختار ادبی یک اثر می‌رفت. اما پس از پیروزی انقلاب منتقدانی که خود برخاسته از انقلاب بودند با جرات و شهامت به نقد آثار مشهور داستانی خارجی از نظر ساختاری و بیان نقاط ضعف و قوت آن‌ها پرداختند. در حالی‌که در نقدهای پیش از انقلاب حتی اشاره‌ای به برخی از عناصر داستانی نشده است و تنها افرادی که تجربه مطالعه بیشتر آثار داستانی را داشتند برداشت‌های شخصی خود را در قالب توصیف و
تفسیر از آثار ارایه می‌کردند. در زمینه آموزش نیز بررسی‌های که داشتم نشان می‌داد پیش از انقلاب ما تنها یک دوره مقطعی آموزش داستان‌نویسی داشته‌ایم که مدرس آن یکی از نویسندگان به اصطلاح بازاری‌نویس آن دوران بوده و خودش جزو نویسندگان مورد قبول جامعه ادبی آن دوران به حساب نمی‌آمده است. اما اکنون در هر فرهنگسرایی در هر جای کشور یک کلاس آموزشی داستان‌نویسی یا جلسه نقد کتاب برگزار می‌شود. البته در این‌جا کاری به بحث کیفیت این جلسه‌ها ندارم و فقط از نظر کمی و آماری تعداد این جلسه‌ها و کلاس‌ها مد نظر من است. در ارتباط با جایزه‌های
ادبی نیز پیش از انقلاب تنها جایزه سلطنتی کتاب سال برگزار می‌شد. اما در حال حاضر از سوی وزارت ارشاد جایزه‌هایی چون جایزه گام اول، جلال‌ آل‌احمد، پروین اعتصامی، کتاب سال یا جایزه کتاب فصل و غیره و همچنین از سوی نهادهای مختلف و موسسات خصوصی نیز جایزه‌های مختلف و متنوعی برگزار می‌شود. برای نمونه انجمن قلم جایزه‌ای مستقل برگزار می‌کند یا کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز جایزه‌ای برای کتاب‌های این حوزه دارد. این مساله نشان‌دهنده دو نکته است. نخست آن‌که آثار تولیدی به حدی رسیده که شایسته ارزیابی و بررسی در جشنواره‌ها و
جایزه‌های گوناگون است و دیگر این‌که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیگر نهادهای فرهنگی و مردمی همگی برای کتاب و ادبیات اهمیت قائل می‌شوند. برپایی جایزه‌ها و جشنواره‌های گوناگون مشوقی برای نویسندگان است و علاوه بر افزایش و رشد تعداد جایزه‌های حوزه کتاب، ارزش مالی این جایزه‌های نیز افزایش یافته است.

به هر روی در هر حوزه‌ای همیشه زوایای پنهانی نیز وجود دارد. به‌نظر شما در ارتباط با انقلاب و کتاب‌های مرتبط با انقلاب چه نکته‌ای از دید مولفان پنهان مانده و کمتر به سراغ آن رفته‌اند؟ یا به بیان دیگر چه خطرهایی ادبیات انقلاب را تهدید می‌کند؟
البته پژوهشگران باید کمبودها و ضعف‌های حوزه ادبیات داستانی یا دیگر حوزه‌ها را برای مولفان مطرح کنند. اما من نیز در همان کتاب بخشی را به بیان نواقص و کمبودهای این حوزه اختصاص داده‌ام. یکی از مشکلات حال حاضر این است که نویسندگان جوان ما تجربه زیستی کمتری نسبت به نویسندگان نسل گذشته دارند؛ چراکه کودکی آن‌ها در آرامش گذشته است و از نزدیک با انقلاب و جنگ تحمیلی درگیر نبوده‌اند. این آرامش یک وضعیت ایده‌آل برای زندگی است اما برای نویسنده خسارت‌هایی را به دنبال دارد؛ چراکه تجربه کافی از زندگی و وضعیت‌های مختلف آن ندارند. البته در همه
دنیا نویسندگانی بوده‌اند که دوران کودکی خود را در آرامش سپری کرده‌اند اما در بزرگسالی برای کسب تجربه زیستی کافی، خود را درگیر مسایل و حوادث گوناگون کرده‌اند. نویسندگان جوان ما نیز باید به کانون خبرها و حادثه‌ها بروند و خود را درگیر آن موضوعات کنند، سفر بروند و ناشناخته‌ها را کشف کنند تا بتوانند کمبود تجربه را جبران کرده و بهتر موضوعات حقیقی زندگی را در داستان‌هایشان خلق کنند. دومین مشکل ضعف زبان است. البته این مشکل در میان نویسندگان پیش از انقلاب نیز بوده است. اما همیشه نویسنده‌های شاخص بر این مشکل غلبه کرده‌اند و اکنون نیز
باید شاهد چنین مساله‌ای باشیم. اما متاسفانه همیشه زبان اهمیت خودش را برای نویسندگان ندارد. هرچند ویراستاران به ویرایش آثار می‌پردازند اما باید توجه داشت که در نهایت یک ویراستار اغلب غلط‌های نوشتاری را تصحیح می‌کند و به ظرافت‌های زبانی کاری ندارد. یک نویسنده باید به درست‌نویسی تسلط داشته باشد و دایره واژگانی خودش را وسعت بخشد و ظرافت‌های زبانی را در آثارش رعایت کند. از سوی دیگر یکی از مشکلات پیش رو جریانی انحرافی است که در یک دهه اخیر وارد ادبیات شده است. برخی نویسندگان نوعی صوفی‌گری عوامانه را در ادبیات رواج داده‌اند. برای
نمونه در داستان‌هایی از انقلاب یا دفاع مقدس با قهرمان‌هایی روبه‌رو می‌شویم که از میان دزدها، قاچاقچیان یا افراد لاابالی و روسپی هستند. این مساله ابتدا از سینما آغاز شد و بعد در ادبیات داستانی نیز نمود پیدا کرد. توجه داشته باشیم که در هنر واقع‌گرا اگر به نمونه‌ای اشاره می‌شود آن نمونه به سرعت تعمیم پیدا می‌کند و این مساله منجر به تحریف کامل انقلاب و دفاع مقدس می‌شود. شاید استثناهایی نیز در آن دوران وجود داشته و افرادی از این قشر هم در جریان انقلاب یا جنگ بوده‌اند اما باید دید جریان غالب چه بوده است. من به عنوان فردی که از نزدیک
در جریان انقلاب بوده‌ام و در آن مشارکت داشته‌ام می‌توانم با اطمینان بگویم در آن دوران طبقه روشنفکر مذهبی و دانشگاهی نقش غالب را داشت و ورود چنین جریان‌های انحرافی به ادبیات انقلاب خطرناک است.

ارسال نظر