آخرین خبر

  • • "خوابهای خوش نوجوانی " سرشار تعبیرمی شود
  • چهارشنبه 22 شهریورماه 91


    جدیدترین اثر محمدرضا سرشار به نام «خواب‌های خوش نوجوانی» شامل بیش از 60 روایت نوجوانان از خواب‌های جذابشان به زودی از سوی انتشارات سوره مهر روانه بازار كتاب می‌شود.

     ایبنا نوجوان:  محمدرضا سرشار نویسنده و منتقد ادبیات داستانی درباره‌ی كتاب «خواب های خوش نوجوانی» به پایگاه خبر حوهز هنری گفت: هشت سال پیش زمانی‌که سردبیر یک مجله نوجوان بودم مسابقه‌ای را برای مخاطبان طرح كردم و از نوجوانان خواستم خواب‌های جالب خود را با جزییات و زمان دیدن به صورت نوشته روایت كنند.
     
    وی افزود: حاصل مسابقه طراحی شده دریافت تعداد زیادی نامه بود كه از میان آن‌ها بیش از 60 نامه قابل چاپ شناخته شد و البته همان زمان نیز به تدریج در شماره‌های مختلف آن مجله به چاپ رسید.
     
    سرشار با بیان این كه «خواب‌های خوش نوجوانی» شامل بیش از 60 خواب نوجوانان به روایت خودشان است، گفت: من در این روایت‌ها فقط ویرایش رسم الخطی انجام داده‌ام و اگر غلط فاحشی وجود داشت اصلاح كردم و اصل نگارش، نثر و زبان خواب‌ها متعلق به خودِ نوجوانان است.
     
    نویسنده‌ی «درباره ادبیات داستانی» در ادامه افزود: سال‌ها بود که می‌خواستم این مجموعه را تنظیم و چاپ كنم كه امسال توفیق آن فراهم شد و انتشارات «سوره مهر» انتشار آن را در قالب كتابی با عنوان «خواب‌های خوش نوجوانی» بر عهده گرفت.
     
    سرشار ادامه داد: البته نوجوانانی كه خواب‌هایشان را برای من فرستادند الان در سن جوانی هستند اما این كتاب در كنار مخاطبان نوجوان خود برای والدین، اولیا و مربیان تربیتی و حتی روان‌پزشكان مفید خواهد بود چراكه از طریق آن از یكی از عوالم كاملا خصوصی نوجوانان آگاه می‌شوند.
     
    رییس هیات‌مدیره انجمن قلم ایران در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره نوع روایات «خواب‌های خوش نوجوانی» توضیح داد: معمولا خواب‌ها به سه دسته رویاهای صادقه «كه مختص انبیاء و اولیاء و البته گاهی انسان‌های معمولی می شود»، خواب‌هایی كه بازتاب مسائل روز و درگیری‌های ذهنی است و خواب‌های بی پایه و اساس (آشفته) تقسیم می‌شوند. اغلب خواب‌های منتشر شده در این كتاب از نوع دوم و درگیری‌های ذهنی نوجوانان است.
     
    وی در پایان گفت: این خواب‌ها نشان می‌دهد در ذهن نوجوانان چه می‌گذرد و از سویی بسیاری از آن‌ها از لحاظ وجود جنبه‌های تخیلی همچون داستان جذاب هستند. 
     
    «خواب های خوش نوجوانی» هم اكنون مراحل تصویرگری را در انتشارات «سوره مهر» می‌گذراند.

آخرين تصاوير

  • -IMG_3451.jpg
  • محمدرضا سرشار-3.jpg
  • محمدرضا سرشار-1.jpg
  • محمدرضا سرشار4.jpg
  • سندساواک در باره جشن هنر.jpg
  • قبا7.jpg
  • قبا6.jpg
  • قبا5.jpg
  • قبا4.jpg
  • قبا3.jpg

آخرین کتاب

  • • جلوه هایی از ادبیات سیاسی امروز ایران
  • دوشنبه, 20 شهریور 1391 ساعت 11:51

    رمان‌های «جزیره سرگردانی»، «ساربان سرگردان»، «بهشت خاکستری» و «شهری که زیر درختان سدر مرد» مهم‌ترین داستان‌های سیاسی معاصر هستند که مؤلف به نقد و بررسی آنها پرداخته است.

    ادبیات کلاسیک و معاصر همیشه تأثیر پذیر از سیاست و واقعیت‌های اجتماعی دوران خود بوده‌اند. در دوران معاصر و ورود مضامین اجتماعی ـ سیاسی به ادبیات امروزین نظم و نثر، این موضوع وارد پروسه‌ای جدید شد. نویسندگان و به خصوص داستان نویسان معاصر اکثرا به نحله‌های فکری و گاهی احزاب سیاسی وابسته بودند. گاهی مثل جلال آل احمد مدتی را در حزب توده به سر برده بودند و گاهی صبغه روشنفکری داشتند. این نویسندگان تحت تأثیر جو اجتماعی و ذهنیت سیاسی خود داستان و رمان می‌نوشتند و به گونه‌ای ظریف حرف خود را در لا به لای آن می‌گنجاندند.

    به باور محمد رضا سرشار رمان‌های «جزیره سرگردانی»، «ساربان سرگردان»، «بهشت خاکستری» و «شهری که زیر درختان سدر مرد» مهم‌ترین داستان‌های سیاسی معاصر هستند که وی به نقد و بررسی آنها پرداخته است.

    این رمان‌ها پس از انتشار مورد نقد قرار گرفته و گاهی از طرف روشنفکران و گاهی از طرف منتقدان مذهبی نقد شده است. اما اکنون محمدرضا سرشار با واکاوی درونمایه‌های سیاسی این رمان‌ها به نقد آنها پرداخته است. افزون بر آن چند رمان سیاسی خارجی که به فارسی ترجمه شده، توسط وی نقد شده است. در پیشگفتار کتاب آمده است:

    ادبیات بیانگر افکار و اندیشه‌هایی است که در پس پرده قالب‌های مختلف پنهان و مستتر شده است و بدون تردید مطالعه در آن حوزه تعمیق‌بخش نگرش‌ها و ادراک انسان است، به طوری که ادبیات ما را وامی‌دارد تا آنچه را دیده‌ایم با دقت نگاه کنیم و دوباره ببینیم؛ لذا کمکی برای درک مشهودات ماست. معمولاً گرایش‌ها و دیدگاه‌های سیاسی و اجتماعی نویسنده جزو عوامل مهم دخیل در آفرینش هر اثر ادبی محسوب می‌شود و در بررسی یک اثر ادبی، علاوه بر محتوای خود اثر مراجعه به اظهارنظرها و گفته‌های نویسنده را در جاهای دیگر و در سایر آثار غیرادبی یا مصاحبه‌ها عامل مهمی قلمداد می‌کنند یا دست کم اینکه در بررسی یک اثر ادبی نمی‌توان اظهارنظرها و اعتقادات نویسنده را به‌کلی کنار نهاد ولی فقط هم نباید به آنها اکتفا نمود.

    نویسنده به‌عنوان موجود اجتماعی از جامعه تأثیر می‌پذیرد و از زبان که خود آفریده اجتماع می‌باشد بهره می‌برد. لذا ادبیات زاده نهادهای اجتماعی خاصی است و علاوه بر اینکه از جامعه و تحولات آن تأثیر می‌پذیرد، دارای کارکردهای سیاسی اجتماعی و... است.

    از طرفی سیاست نیز در تمام شئون زندگی بشر حضور دارد و هیچ بخشی از حیات انسان را نمی‌توان یافت که از حیطه نفوذ سیاست و یا از اثرات آن برکنار مانده باشد. از این رو بازتاب و انعکاس دیدگاه‌های سیاسی نویسنده و گروه‌های مختلف در آثار ادبی امری بعید و دور از انتظار نیست که البته چنان که گفته شد به‌گونه‌ای مستتر و گاه با زبان رمزی و ویژه بیان می‌شود.

    اثر پیش رو مجموعه نقدهای استاد سرشار (رهگذر) به برخی از داستان‌هایی است که بعد از پیروزی انقلاب در ایران نوشته یا ترجمه شده است. پیروزی انقلاب اسلامی که یک انقلاب فرهنگی بود، طبعاً حوزه ادبیات و فرهنگ را نیز تحت تأثیر خود قرار داد و باعث خلق آثار ادبی متفاوت از پیش شد. در کنار جریان ادبی غالب انقلاب، جریان‌های روشنفکری نیز که از قافله انقلاب و حرکت مردم به دور مانده بودند آثاری درباره انقلاب اسلامی پدید آوردند و بیهوده کوشیدند تا با تحقیر دستاوردهای انقلاب و سیاه‌نمایی وضع موجود، ملت را نسبت به آرمان‌های انقلاب اسلامی بدبین سازند. نویسنده این اثر با واکاوی و بررسی آثار برخی از این روشنفکران، عناصر و مواردی از این دست را کشف و توضیح دهد. (ص 13 ـ 14)

    فهرست مطالب کتاب به ترتیب زیر است:

    نقد داستان‌های ایرانی

    هفت وادی حیرت در آخرین رمان سیمین دانشور

    (نقد رمان دو مجلدی جزیره سرگردانی و ساربان سرگردان)

    شهریاری روحانی که زیر درختان سدر فروپاشید

    (نقد شهری که زیر درختان سدر مرد نوشته خسرو حمزوی)

    اندر حکایت آلودن ساحت ادبیات به اغراض سیاسی

    (بررسی بهشت خاکستری به روایت عطاء الله مهاجرانی)

    در غیاب داستان کوتاه

    (نقد مجموعه داستان مهتاب نوشته زهرا زواریان)

    نقد داستان‌های خارجی

    گذری بر مرگ ایوان ایلیچ

    (نوشته لتون تولستوی ترجمه احمد گلشیری)

    نگاهی به مجموعه داستان رندا

    (21 داستان کوتاه از 20 نویسنده سوری، ترجمه عبدالمحمد آیتی)

    مروری بر مجموعه هزار توی داستان

    (دوازده داستان از دوازده نویسنده غربی؛ ترجمه نسرین مهاجرانی)

    بررسی داستان کوتاه در جنگل

    (نوشته آکوتا گاوا؛ ترجمه سیمین دانشور)

    نمایه

    مشخصات کتاب:

    جلوه‌هایی از ادبیات سیاسی امروز ایران (نقد داستان‌هایی از سیمین دانشور، عطاء الله مهاجرانی، خسرو حمزوی و ...)، محمدرضا سرشار، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1391، 264 صفحه، 5300 تومان.

    ماخذ: سایت کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


محمدرضا سرشار در گفتگوی اختصاصی با مركز اسناد انقلاب اسلامی: رمان های حجیم ضد انقلابی داریم؛ رمان حجیم انقلابی نه


شیوه های غلطی در حمایت از آثار انقلابی رایج شده است
ما كارهایی با حجم و كیفیت مثل رمان «گذر از رنج ها» در مورد انقلاب ننوشته ایم و حداقل تا امروز رمان هایی با این حجم و كیفیت در مورد انقلاب اسلامی منتشر نشده است؛ البته هستند رمان های حجیمی كه ضد انقلابی‌اند و در داخل كشورمان منتشر شده است ولی در مورد آنچیزی كه بیانگر آرمان‌ها و مسائل انقلاب باشد با نگاه درست آثار كوچك متعددی داریم كه منتشر شده است و بعضی از آنها نیز آثار قابل قبولی است ولی در سطحی كه مورد انتظار باشد، نیست.
مركز اسناد انقلاب اسلامی- امیر حمزه نژاد: پس از گذشت سه دهه از انقلاب اسلامی ایران، تفسیرها و تعریف‌های زیادی از ادبیات انقلاب اسلامی می‌شود. برخی این ادبیات را مختص یك گروه خاص دانسته و برخی نیز هر آنچه پس از انقلاب به عنوان شیوه نگارش ادبی بوجود آمده است را داخل در ادبیات انقلابی برمی شمارند. به هر حال آنچه از یك انقلاب مردمی ادراك می شود و بازتاب آن در ادبیات رسمی یك ملت (حال در هر قالب و ساختار ادبی این موضوع تبلور می یابد و می توان آن را مشاهده كرد) را به نوعی می توان ادبیات انقلابی نامید. وجه تسمیه انقلاب اسلامی ایران را می توان آرمانی بودن و مردمی بودن آن دانست. همین وجه تسمیه نیز بایستی در ادبیات انقلابی مشاهده شود. طبعا آثار كم مایه و شعاری و فاقد ادبیت لازم تخصصا از این مقوله خارج اند. اما آیا این نوع نگاه در ادبیات امروز و سه دهه گذشته وجود دارد؟ ادبیات سه دهه گذشته انقلاب چه روندی را طی كرده است؟ برای پاسخ به این سوالات به سراغ ، محمد رضا سرشار، منتقد و كارشناس ادبی رفته ایم و با وی كه در كتاب «ادبیات داستانی ایران پس از انقلاب» تا به این موضوع پرداخته است، در خصوص وضعیت ادبیات انقلابی در ایران به گفت و گو نشسته ایم كه شرح آن را در ادامه می خوانید:

تعریف شما از ادبیات داستانی انقلاب چیست؟

ادبیات انقلابی، ادبیاتی است كه به موضوع انقلاب می پردازد و طبعا نگاهش هم به انقلاب یك نگاه مثبت و انقلابی است، حالا این انقلاب به تناسبی ویژگی‌هایی كه دارد با پسوندهای مختلفی همراه می‌شود، به مانند انقلاب فرانسه و انقلاب اكتبر شوروی و انقلاب اسلامی ایران. ادبیات انقلابی در ایران دو ویژگی دارد. یكی اینكه باید بیانگر مسائل انقلاب باشد و دیگر اینكه باید با جهت گیری اسلامی همراه باشد.

ادبیات انقلاب ما چه روندی را تاكنون طی كرده است؟

پس از انقلاب برخی جریانات ادبی تا مدتی به محاق رفتند و مثل فرمالیست از دهه هفتاد به این طرف سر بلند كردند و بعضی از جریان‌ها با تفاوتی هایی اندكی مثل رئالیست همچنان به كارشنان ادامه دادند؛ برخی از جریان ها جدید نیز مثل ادبیات پسامدرنیست و به روایتی دیگر رئالیست جادویی وارد این ادبیات شدند و در كنار اینها یك ادبیات واقعیت گرای آرمان های شیعی پا گرفت كه از همان اوائل انقلاب پیروان خاصی داشته و دارد و كماكان به حیات خود ادامه می دهد.

آیا ادبیات انقلابی ایران توانسته است به مانند دیگر كشورهایی كه به نوعی انقلابی در درونشان اتفاق افتاده است و این انقلابها دستمایه ای برای نوشتن داستان های ادبی شده است، پیش برود و موفقیتی داشته باشد؟

ادبیات داستانی انقلابی به آن صورتی كه منظورتان هست به غیر از كشور شوروی كه به زبان فارسی ترجمه شده است، درواقع سراغ نداریم كه ادبیات خاصی پدید آمده و به صورت جریانی در آمده باشد. این موضع فقط در مورد شوروی صدق می كند و آن هم از طریق ترجمه هایی كه به زبان فارسی صورت گرفته است، در ادبیات ما وارد شده است. به هر حال چون ادبیات این كشور دولتی و نظام این كشور نیز نظامی سوسیالیستی بود، نویسندگانی وجود داشتند كه به آنها كارهایی سفارش داده می شد و آنها مشغول به نوشتن می شدند. از جمله كارهایی كه در این زمینه از آنها منتشر كردند دو سه كار شاخص به زبان فارسی داریم، یكی از این كتاب ها «دون آرام» اثر شلوخوف و دیگری «گذر از رنج ها» آلن تولستوی است؛ یعنی اینجور ادبیات به طور كلی یك ادبیات كم سابقه ای است و تنها سابقه آن هم چیزی است كه عرض كردم و می شود بدان اشاره كرد.

در مقایسه با آنها ما كارهایی با حجم و كیفیت مثل رمان «گذر از رنج ها» در مورد انقلاب ننوشته ایم و حداقل تا امروز رمان هایی با این حجم و كیفیت در مورد انقلاب اسلامی منتشر نشده است؛ البته هستند رمان های حجیمی كه ضد انقلابی‌اند و در داخل كشورمان منتشر شده است ولی در مورد آنچیزی كه بیانگر آرمان‌ها و مسائل انقلاب باشد با نگاه درست آثار كوچك متعددی داریم كه منتشر شده است و بعضی از آنها نیز آثار قابل قبولی است ولی در سطحی كه مورد انتظار باشد، نیست.

آیا بین نویسندگانمان هم دغدغه ای برای نوشتن اینچنین آثاری وجود دارد؟

حداقل بین كسانی كه به ارزشهای انقلاب پایبند هستند، بله وجود دارد.

پس، چرا بحث ادبیات انقلاب آنگونه كه باید در میان داستان نویسان پرداخته نشده است؟

چند دلیل دارد، یكی اینكه نویسنده های نسل انقلاب كه به آرمان های انقلاب معتقد بودند زمانی كه انقلاب پیروز شد، هنوز نویسنده نشده بودند؛ یعنی وقتی انقلاب شد ما نویسندگانی به این معنی از خودمان نداشتیم. این نویسنده‌ها در طول زمان پا گرفتند و سالها گذشت تا به نویسندگان شاخصی تبدیل شدند. این‌ها وقتی كه در رشته خودشان صاحب تبحر قابل قبول شدند دیگر از انقلاب دور شده بودند.

نكته دوم این است كه به فاصله كوتاهی بعد از انقلاب جنگ تحمیلی پیش آمد و نویسندگان نسل انقلاب بیشتر تلاش خودشان را روی هشت سال دفاع مقدس گذاشتند و وقتی جنگ تمام شد به طور طبیعی نزدیك 9 الی 10 سال از انقلاب گذشته بود وموضوع انقلاب آنچنان با ذهن نویسندگان همراه نبود كه مشغله اصلی ذهن نویسندگان شود. بعد از آن هم با توجه به تحولات فرهنگی كه در كشور رخ داد یك مقداری در ارزش‌ها تغییراتی صورت گرفت؛ یعنی برخی از نویسندگان نسل انقلاب هم به آن شدت و قوت گذشته در آثارشان به آرمان های انقلاب پایبندی نشان ندادند.

نكته بعد اینكه نوشتن رمان‌های خیلی بزرگ نیاز به زمان دارد و معلوم نیست كه وقتی یك نویسنده شروع به نوشتن این آثار می كند بعد از مدت مدیدی آیا كار واقعا قدری از آب در می آید یا خیر و آیا این كار آنقدر فروش خواهد داشت كه بتواند زحمات و اوقاتی كه نویسنده صرف آن كار كرده جبران كند. البته این موضوع باتوجه به شمارگان كتابی كه در كشورمان چاپ می شود یك مقدار غیر ممكن است. یك نویسنده نمی تواند از نظر مادی حساب كند كه سالها روی یك كتاب رمان وقت بگذارد و بعد حداقل به اندازه یك كارمند معمولی بتواند از قبل درآمد آن كتاب زندگی اش را تامین كند این جور كارها نیازمند آن است كه نویسنده از طرق مختلف حمایت بشوند.

من شنیدم كه از آثار انقلابی حمایت هایی صورت گرفته است و به طور مثال یك انتشارات خصوصی از طرف یكی از ارگان‌ها حمایت های قابل توجهی را در این زمینه آغاز كرده است، منتها این نوع حمایت ها، حمایت های غلطی است. به طور مثال یك سازمان بیاید مبلغ هنگفتی را به یك ناشر خصوصی بدهد و این وظیفه را بر عهده آن ناشر قرار دهد كه نویسندگانی كه ناشر به طور غیر مستقیم به نویسندگان انقلابی كمك مادی كند. در پی این مسائل فساد بسیاری بوجود خواهد آمد. برای اینكه اولین سئوال این است كه چرا ناشر خصوصی این كار را باید انجام می دهد؟ چرا این كمك ها به ناشرانی كه حساب و كتاب رسمی دولتی دارند داده نمی شود كه بعد بتوانند از آنها بازخواست شود؟ نكته دوم اینكه چرا از میان همه ناشران خصوصی آن یك ناشر خاص انتخاب شده است؟ یعنی اینها همه شبهه های بدی نسبت به قضیه ایجاد می كند و بعد ناشری كه خودش با بسیاری از نویسندگان اختلاف دارد یو قطعا با بعضی از نویسندگان رابطه خوبی دارد، طبعا در بهترین شكل كمك مالی را به بعضی از نویسندگانی كه با این ناشر همفكر هستند، اختصاص می دهد.

یك چنین اتفاقی افتاده است ولی به صورت غلط این مساله پیش آمده و به هر حال منظور من اینطور حمایت‌ها نیست و باید حمایتی باشد كه اولا در اختیار مراكز رسمی مثل حوزه هنری، كانون پرورش فكری و انتشارات هایی كه به هر حال دولتی یا وابسته به نهادهای نظام هستند، قرار بگیرد و طی یك فراخوان عمومی و نه طی یك روابط خصوصی این حمایت شامل حال همه كسانی بشود كه می توانند در این زمینه كار كنند. به هر حال كار در زمینه تالیف و نشر آثار انقلاب باید حمایت صورت بگیرد.

ارسال نظر