سرشار: شخصيت اصلي رمان‌هاي انقلاب بايد اهل انديشه باشد

در آستانه 22 بهمن عنوان شد
به گزارش خبرنگار فارس، محمدرضا سرشار در حاشيه جلسات نقد حوزه هنري تهران، درباره مختصات رمان‌نويسي انقلابي، گفت: متأسفانه نويسندگاني كه مي‌خواهند درباره انقلاب داستان و رمان بنويسند اطلاعات كافي در اين باره ندارند. اگر رمان واقعي انقلاب بخواهد نوشته شود چندين شرط دارد: اول اين كه بايد شخصيتي به عنوان شخصيت اصلي رمان انتخاب شود كه اهل انديشه باشد چون اين انقلاب، يك انقلاب فرهنگي بود و براساس يك سلسه مسائل فلسفي، اعتقادي، سياسي و .... شكل گرفت، اصلا حضرت امام خميني(ره) به عنوان رهبر انقلاب يك فرد فرهنگي بود و در واقع يك انقلاب اعتقادي برپا كرد؛ آن وقت ما در رماني كه عنوان انقلابي به آن مي‌دهند چنين مسائلي را مشاهده نمي‌كنيم.
وي افزود: يك بچه تا سيكل خوانده با يك پدر و مادر بي‌سواد و جنوب شهري كه اصلاً فعاليت سياسي هم ندارند نمي‌تواند قهرمان يك رمان انقلابي باشد. در واقع اين انتخاب صحیح نیست.
سرشار در ادامه افزود: قبل از انقلاب جنبش‌هاي سياسي، فلسفي، تاريخي و ... رخ داده است و همه اين‌ها اتفاق افتاد تا رسيد به پيروزي انقلاب اسلامي. گروه‌هاي ماركسيست بعد از مشروطه يك جريان قوي و مطرح بوده‌اند و هم اكنون نيز بقاياي آن وجود دارد. ماركسيسم در دنيا مرده آن وقت ما اين جا ماركسيست داريم كه معتقد به خيانت گورباچف و اشتباه شوروي در کنار کذاشتن مارکسیسم هستند.
فدائيان اسلام اولين گروهي هستند كه با بنیانهای فکری شيعي عليه سلطنت پهلوي قيام كردند و هيأت‌هاعد ها مؤتلفه در ادامه اين جريان هستند. مجاهدين خلق، جبهه ملي، نهضت آزادی،گروههای متعدد کوچک تری که تحت عنوان مجاهدین انقلاب اسلامی خوانده شدند و ... از جمله جريان‌هايي هستند كه در اين كشور وجود داشته اند و نويسنده بايد براي نگارش يك رمان انقلابي از اين مسائل آگاهي بالايي داشته باشد تا بتواند يك رمان با مقياس عظمت انقلاب اسلامي بنويسند.
سرشار گفت: اگر كسي با اين شرايط آشنا نباشد قهرماني در حد سيكل انتخاب مي‌كند تا زحمت خودش را كم كند؛و این شخصیت همان قدر بفهمد و او هم همان قدر هم از شرایط و اوضاع سیاسی و اجتماعی آن زمان بنويسد. آن وقت در اين كتاب انقلاب باور‌پذير و توجيه شدني نيست، اين مي‌شود كه در رماني مثل "اسماعيل " فضا براي طرح ابعاد مختلف انقلاب به وجود نمي‌آيد.
عضو هيأت علمي و رئيس علمی گروه ادبيات انديشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامي در ادامه گفت: ما در اين انقلاب نزديك 150 هزار شهيد داديم و اين بايد در رمان‌هاي منتشر شده پيرامون انقلاب نمود و جلوه عيني داشته باشد .اگر چنين نباشد مردم اين گونه رمان‌ها را باور نخواهند كرد.
نويسنده كتاب "داش آكل،حواشي و تبعات " همچنين خاطر نشان كرد: روسها هم راجع به انقلاب خود كتاب نوشتند. كتاب "گذر از رنج‌ها "ي آلكسي تولستوي كه سه جلد قطور است نويسنده قهرمان اصلي داستان را يك روشنفكر و فرد آگاه قرار داده است و اين درباره پائين‌ترين شخصيت مهم داستان نيز صادق است. قدم اول در انتخاب رمان انقلاب انتخاب شخصيت اصلي آن است كه بايد يك فرد دارای این خصوصیات باشد.
دبير علمي جايزه كتاب سال جمهوري اسلامي درباره برخي از نويسندگان نيز گفت: متأسفانه خيلي از نويسندگان ما تئوریهای داستان‌نويسي را در حد لازم نمي‌دانند و جالب است كه نمي‌دانند كه اینها را را بلد نيستند.
وي با ذكر خاطره‌اي گفت: يادم مي‌آيد در اوايل انقلاب در کانون پرورش فکری ساده‌نويسي تبرای کودکان و نوجوانان تدريس مي‌كردم و برخی از دوستان داستان‌نويس و مديران آنجا هم مي‌آمدند و در این کلاس شرکت می کردند. الان اين تواضع از بين رفته است. ما نه كتاب‌هاي يكديگر را مي‌خوانیم نه سر كلاس همديگر مي‌رويم نه به نقدهاي يكديگر توجه مي‌كنيم.
سرشار در ادامه افزود: عده‌اي از نويسندگان تازه‌كار عضو بعضی از جلسات نقد كه هنوز كتاب مستقلي هم ندارند با بسياري از مباني نقد‌نويسي و داستان‌نويسي آشنايي دارند. کم ‌سوادي تئوريك در عده قابل توجهی از داستان‌نويسان چه مذهبي و غير مذهبي وجود دارد. يعني عده قابل توجهی از نويسندگان ما هم مهارت علمي رشته خودشان را به اندازه کافی ندارند هم اطلاعات جانبي را كه بايد داشته باشند . يكي از ويژگي‌هاي رمان‌هاي مطرح غربي درون‌مايه و انديشه مطرح شده در آن است. شما هر اثري را كه حتي امروز در غرب مطرح مي‌شود اگر ببينيد از لحاظ ساختاري معمولا داراي مشكلات قابل توجه است ولي چرا آنها را مطرح مي‌كنند؟ چون يك حرف اساسي مطرح در غرب را زده است .البته اگر اين حرف را به عرفانهای عمیق و فلسفه‌هاي عظيم شرقي عرضه كنند ممكن است بيش پا افتاده جلوه کنند؛ ولي براي خود آنها حرف بزرگي است.مثلا ساراماگو رمان كوري را در حدود 600 صفحه مي‌نويسد و خواننده مي‌گويد حرف آن اين است که امروز ديده بصيرت انسان كور شده است. بسياري از كتاب‌هايي كه نوبل مي‌گيرند به خاطر درون مايه‌اي است كه به كار مي‌گيرند.