|
<مجله ادبیات داستانی از ابتدا تا امروز
پنجشنبه 12 مرداد 1385
حوزة هنري، ورود به عرصة مطبوعات را با جنگهاي «سوره» و «بچههاي مسجد»، از ابتداي دهة 60 آغاز كرد. جُنگ سوره، هفت هنر را در بر ميگرفت؛ اما زمان انتشار منظمي نداشت، و در واقع به صورت «گاهنامه» منتشر ميشد. به گونهاي كه، خاصه در اواخر عمرش، گاه حداكثر سالي يك شماره منتشر ميشد.
با انتشار چند مجلة ادبي ـ هنري شبه روشنفكري در نيمه دوم دهة شصت، چنين احساس شد كه ديگر «جُنگ»، آن هم به صورت گاهنامه، نميتواند خلأ موجود در اين زمينه را، پر كند. بلكه بايد در پي تدارك مجلهاي بود، كه حداقل ماهي يك شماره منتشر شود.در پي احساس اين ضرورت، «ماهنامه سوره»، در اواخر سال 67 يا اوايل سال 68، به سردبيري سيد محمد آويني، پا گرفت و منتشر شد.
اين مجله، در ابتدا، از همان چارچوب «جنگ سوره» پيروي ميكرد، و هفت هنر را در بر ميگرفت. به اين ترتيب كه، صفحات مجله، به هفت بخش تقسيم ميشد، كه هر بخش، با يك دبير خاص، به يكي از هنرها اختصاص داشت.
نخستين دبير بخش داستان مجلة سوره عبدالمجيد حسينيراد بود؛ كه در اصل در رشتة نقاشي تحصيل ميكرد؛ اما به طور شخصي، به ادبيات علاقهمند بود، و داستانهاي كوتاهي نيز نوشته بود.
حدوداً در اوايل سال 1370، سيد محمد آويني به سبب بينظميها و بيقاعدگيهاي حاكم بر بخش چاپ و انتشارات مجله در حوزه، از سردبيري سوره استعفا داد؛ و به فاصلة كوتاهي، برادرش سيد مرتضي آويني، كه به تازگي به حوزة هنري آمده بود، جانشين وي در اين مجله شد؛ كه تا زمان شهادت (02 فروردين 1372) در اين سمت، باقي ماند.
با رفتن سيد محمد آويني از سوره، برخي از دبيران سرويسهاي اين مجله نيز با وي رفتند يا تعويض شدند. از جملة اين افراد، حسيني راد، دبير بخش داستان مجله بود. در پي آن، سيد مرتضي آويني، از محمدرضا سرشار خواست تا براي مسئوليت بخش داستان، شخصي مناسب را به وي معرفي كند. وي، از ميان شاگردان دورة اول كلاسهاي آموزش داستاننويسي حوزه (در سال 65)، زهرا زواريان را، كه تا آن زمان، اثر مستقل چاپ شدهاي نيز نداشت، براي تصدي اين كار، معرفي كرد؛ و متعاقب آن، نامبرده، در آن بخش، مشغول به كار شد.
كمي بعد، چنين مطرح شد كه اختصاص حدود 10 تا 12 صفحه در هر ماه، به مقولههاي نقد، آموزش، مباحث نظري داستاني، مصاحبه و داستان، براي موضوعي به اين مهمي، كافي نيست. بنابراين، بهتر است به تدريج، مجلههايي مستقل، براي «بعضي» رشتههاي هفتگانة هنري و ادبي، منتشر شود.
سرپرست حوزه هنري، اين پيشنهاد را پذيرفت؛ و به عنوان اولين قدم و نخستين نمونه، در آبان سال 71، بخش ادبيات داستاني مجلة سوره، به مجلة مستقل «ادبيات داستاني» تبديل شد. علاوه بر سوره، سردبيري اين مجله هم به عهدة سيد مرتضي آويني واگذار گرديد؛ و زواريان نيز، به عنوان دبير تحريرية «ادبيات داستاني»، به همكارياش با آويني، ادامه داد.
با شهادت سيد مرتضي آويني در فروردين 1372، به فاصلهاي اندك، زم، حكم سردبيري ادبيات داستاني را به نام دبير تحريرية آن، يعني زواريان صادر كرد.
در دي ماه 1373، به دنبال اعتراضات بسياري كه در ميان طيف نيروهاي متعهد ـ از داخل و خارج حوزه هنري ـ نسبت به خروج اين مجله از مسيرِ اصليِ تعيين شده و مقرر براي آن صورت گرفت، تذكراتي از سوي سرپرست حوزه به سردبير اين مجله داده شد؛ كه منجر به استعفاي وي، و پذيرش اين استعفا از سوي زم شد.
به دنبال آن، از شمارة 28 (بهمن 37) ادارة مجله ادبيات داستاني به شوراي چهار نفرة سردبيري، شامل دكتر يعقوب آژند، حسين حداد، راضيه تجار و محمدرضا سرشار (رهگذر) واگذار شد.
با گذشت حدود يك و نيم سال، و با برخاستن زمزمة تبديل مجله از «ماهنامه» به «فصلنامه»، از سوي انتشارات حوزه، به سبب مشكلات مالي، سرشار به عنوان اعتراض به اين امر، از شوراي سردبيري «ادبيات داستاني» استعفا داد. در نهايت، ماهنامه، و به فاصلهاي اندك، «فصلنامه» ادبيات داستاني، با شوراي سردبيري دو نفرة آژند ـ تجار، تا اوايل سال 1379 به كار خود ادامه داد؛ كه البته، در اين فاصله، گاه نيز به دو فصلنامه تبديل ميشد، و در يك سال، بيش از سه شماره از آن، منتشر نميگرديد. در اين مدت، محمدرضا سرشار، به عنوان مشاور ادبي و نمايندة مدير مسئول ـ زم ـ نظارت بر مطالب مجله را ـ قبل از چاپ ـ بر عهده داشت.
در سال 79، پس از يك وقفة كوتاه، سردبيري «فصلنامة ادبيات داستاني» به محمدجواد جزيني ـ ديگر شاگرد دورة اول كلاس آموزش رسمي داستاننويسي حوزه ـ واگذار گرديد؛ و قرار شد مجله، مجدداً به صورت «ماهنامه» انتشار يابد.
با انتشار پنج شماره از مجله به صورت جديد ـ در فاصلة زمانياي كمتر از يك سال ـ از خارج تغييراتي در سطح سازمان تبليغات اسلامي صورت گرفت، كه منجر به بركناري زم و واگذاري مديريت حوزه هنري به مهندس بنيانيان شد. متعاقب آن، و پس از يك وقفة كوتاه، اين بار، «ادبيات داستاني»، با همان صورت ماهنامه، به سردبيري شورايي متشكل از سميرا اصلانپور، محمدرضا سرشار (رهگذر) و احمد شاكري، به كار خود ادامه داد. به فاصلهاي كمتر از يك سال، اصلانپور به سبب نداشتن فرصت كافي، از اين شورا استعفا داد؛ و از آن زمان تا كنون، مجله، با شوراي سردبيري دو نفرة سرشار ـ شاكري به كار خود ادامه داده است.
كل شمارههاي منتشرة اين مجله، از سال 71 تا 97 (دوران مديريت حجتالسلام زم بر حوزه هنري)، 59 شماره بود. كه اين تعداد، در فاصلة زماني سه و نيم ساله از نيمة سال 80 تا پايان 84، به 100 شماره (04 شماره اضافه) رسيده است.
هدف از انتشار ادبيات داستاني، ارائه آموزشها، مباحث نظري، نقدها، مصاحبهها، گزارشها، اخبار و داستانهاي ارزشمند و مفيد براي هنرجويان رشتههاي مختلف مرتبط با ادبيات و نويسندگان متعهد، به قصد ارتقا و رشد آگاهي و دانش و بينش آنان در اين عرصه، نيز رصد مكاتب و جريانهاي ادبي رايج در داخل كشور و خارج از آن، در گذشته و به ويژه حال است.
در اين مسير، در دوره جديد مديريت سازمان تبليغات و حوزه هنري و آخرين شوراي سردبيري ادبيات داستاني، اين مجله، هرگز خنثي، تابع و مستحيل در جريانهاي كاذب و انحرافي ادبي ـ هنري غالب روز نبوده، بلكه همواره موضعي تحليلي، انتقادي و روشنگرانه در قبال آنها داشته است. به گونهاي كه از اين نظر، در ميان همة مجلات ادبي و هنري، ـ حتي مجلات منتشره توسط خود حوزه هنري ـ كاملاً ويژه و منحصر به فرد، عمل كرده است.
|