محمد رضا سرشار - مدیر انجمن قلم ایران گفت : نشریه " اصحاب قلم " در برگیرنده آراء و آثار اعضای انجمن قلم و سایر اندیشمندان ‌کشور است و تشکلی فرهنگی از شاعران ، نویسندگان و اصحاب اندیشه با بیش از دویست و پانزده عضو اصلی که در ششم خرداد 1378 با مجوز رسمی وزارت ارشاد اعلام موجودیت ‌کرد و در مدت ‌کوتاه عمر خود‌ موفق‌ به برداشتن‌ گامهایی موثر در جهت تثبیت و ارتقای شان و منزلت اجتماعی شاعران و نویسندگان کشور از جمله پیشنهاد تعیین روزی با عنوان « روز ملی قلم» شد .
به گزارش خبرنگار فرهنگ و ادب مهر ، مدیر انجمن قلم ایران با بیان این مطلب ، در خصوص چگونگی پیدایش نشریه " اصحاب قلم " یاد آور شد : انجمن ‌قلم ‌مجموعه ‌ای ازشاعران، نویسندگان، مترجمان واندیشمندان اهل قلم را در برمی گیرد که طبق اساسنامه آن اولین‌ انتخابات توسط‌ اعضای‌ انجمن ‌انجام و هیئت مدیره انتخاب شد و انجمن به طوررسمی کار خود را آغازکرد. یکی ازاولین صحبت‌هایی که آن روزها در هیئت مدیره مطرح شد نیاز به وجود نشریه ای بود که بتواند در برگیرنده نظرات و آثار اعضای انجمن وهمچنین سایر اهالی قلم در سطح کشور باشد. اما فکر اولیه این مسئله را به طور جدی و رسمی دکتر ولایتی که درآن زمان سمت بازرس انجمن را دارا بود مطرح‌ کردند . طرح، ‌مورد تصویب دوستان عضو هیئت مدیره قرار گرفت منتهی به این سبب که انجمن بودجه‌ کافی برای‌ این ‌کار نداشت وهم اینکه احساس می‌شد با وجود نشریات مختلف چنین کاری زیاد با استقبال مواجه نخواهد شد، تردیدهایی مطرح شد که البته آقای ولایتی در زمینه بودجه قول مساعد داد و قرار شد ایشان بودجه ‌4 شماره اولیه رابپردازد و بدین‌ ترتیب اصلی‌ ترین مشکل ما حل ‌شد. در نتیجه تلاش‌ برای ‌طراحی ‌نشریه شروع‌ شد ‌و طی ‌جلساتی ‌چارچوب مورد نظر به تصویب رسید و یکی از دوستان عضو هیئت ‌مدیره سر دبیری نشریه را پذیرفت‌. همزمان (‌حدود سال1380) درخواست مجوز فصلنامه را به وزارت ارشاد دادیم اما صدور‌ مجوز (حدود‌ 4 سال) تا پایان سال 1383 به طول انجامید. این ‌تاخیر برای ما چیز عجیبی بود چرا ‌که ‌یک فصلنامه‌ ادبی هنری طبعا نباید این همه مدت در انتظار مجوز باشد.
محمد رضا سرشار افزود : البته صدور مجوز برای نشریات تابع یک سلسله تشریفات بیرونی هم هست ، انجمن به عنوان صاحب امتیاز نشریه ابتدا می بایست مجوز اداره اماکن را برای ساختمان محل سکونت خود می‌گرفت‌ که برای کسب مجوز اداره اماکن حدود یکسال وقت انجمن تلف شد و متاسفانه اداره اماکن با ‌ما‌ هیچگونه همکاری‌ نکرد وبا ‌تبعیت ‌از یک سلسله قوانین خشک و انعطاف ناپذیر بیشتر مشکل تراشی کرد. اما‌ علاوه بر آنچه ذکر شد عامل تدارک یک مجموعه آبرومند در این تاخیر بی تاثیر نبود، ‌بعضی از دوستان ما در انجمن خیلی اهتمام نورزیدند. اگر هر کدام از این اعضا یک صفحه مطلب می‌ دادند به ‌راحتی ‌یک شماره تهیه می‌شد. شاید چون اولین‌ شماره منتشر نشده‌ بود، بعضی جدی‌ نگرفتند و شاید عده ای هم ‌ترجیح‌ می‌دادند ‌مطالبشان ‌در یک‌ هفته ‌نامه ‌یا ‌روزنامه ‌چاپ‌ شود. ‌در هر صورت‌ به ‌نظر ‌من ‌اینگونه ‌انگیزه‌ها‌ بی ‌تاثیر ‌نبود. نهایتا بعد ازدست‌ به ‌دست شدن‌های فراوان، تدارک‌ اولین شماره به من و خانم تجار واگذار شد. ما با دوستان مکاتبه ‌کردیم و از طریق خبرنامه داخلی انجمن درخواست دادیم تا اعضا آثارشان را ارسال نمایند و البته طبق مصوبه هیئت مدیره بنا بود از نویسندگان و اندیشمندان غیر عضو انجمن نیزاستفاده شود. به ‌این ‌ترتیب‌ که ‌حدود ‌40 درصد ازمطالب نشریه ازنویسندگان غیر‌عضو باشد. ‌موقعی‌ که ‌صحبت‌ انتشار ‌مطرح‌ شد ، ناشران ‌مختلفی ‌پیشنهاد ‌شدند ‌تا ‌اینکه ‌آقای‌ حمزه ‌زاده مدیر عامل شرکت انتشارات‌ ‌سوره ‌مهرتقبل ‌کرد ‌هزینه ‌صفحه ‌آرایی ‌و چاپ‌ اولین ‌شماره‌ فصلنامه ‌را به‌ عهده بگیرد. از آنجا که صفحه ‌آرایی اولیه ساده بود و ایشان اصرار داشت نشریه به شکل مطلوب‌ تری منتشر‌شود، ‌صفحه‌ آرایی مجدد صورت‌ گرفت و بدین ترتیب اولین شماره، ‌مصادف با روز قلم منتشر شد.
وی با اشاره به این که " ‌اصحاب‌ قلم " فصلنامه ‌است ، اما بر روی جلد آن ، عنوان گاهنامه درج شده است ، خاطرنشان ساخت : " اصحاب قلم " رسما فصلنامه است، عنوان گاهنامه برای زمانی است که نشریه را برای چاپ داده بودیم و هنوز مجوز آن صادر نشده بود . (همانطور که می دانید ‌گاهنامه را به مانند کتاب بدون مجوز می توان چاپ کرد.) ، بعد که مجوز صادر شد گفتیم که عنوان گاهنامه را به فصلنامه تغییر دهند که ظاهرا این تغییر صورت نگرفته است.
مدیر انجمن قلم ایران در پاسخ به این پرسش که این فصلنامه ، حاصل تلاش چه بخشی از توان اعضای انجمن است؟ ، گفت : انجمن حدود 215 عضو دارد ‌که این ‌شماره حاصل تلاش بخش‌ کوچکی ‌از اعضای‌ آن می‌باشد. یعنی چیزی نزدیک به 20 نفر که ‌آثارشان در این شماره چاپ شده است ، البته ما از ‌ظرفیت وسیع صاحب‌ قلمان غیرعضو انجمن تنها از یک اثرکه آن‌ هم یک‌ کار ترجمه است‌ ، استفاده کرده ‌ایم. ‌هر چند مطلع ‌بودیم نشریه ‌تا زمانی ‌که منتشر ‌نشده و شکل ‌نهایی ‌آن مشخص‌ نگردیده افراد غیر ‌عضو‌ ممکن ‌است در همـکاری با آن احتیاط ‌کنند اما وقتی منـتشر‌شود آنها می‌ دانند در چه چارچوبی با ما همکاری کنند. ضمن اینکه با اولین شماره تردیدها از بین می رود و آنها با اطمینان بیشتری آثارشان را ارائه می کنند.
سرشار ، در پاسخ به این که چرا بخش‌ شـعر در این فصلنامه ادبی ، ‌نسبت به سایر ‌بخش‌ها ‌از ‌حجم ‌کمتری برخوردار است ، تصریح کرد : " شعر " نسبت به ‌سایر‌بخشها ‌دراین ‌شماره ‌از‌حجم ‌کمتری ‌برخوردار است‌. ما تنها ‌از اشعار سه‌ شاعر ‌استفاده کرده ‌ایم ‌و یک مقاله که آن هم از‌ یکی از‌همین‌ شعرا می‌ باشد. البته این دو دلیل دارد اول‌ اینکه در انجمن‌، ‌شاعران‌ به ‌تعداد ‌قابل ‌توجهی‌ کمتر از ‌نویسـنده‌ ها‌ هستند ‌و دیگر ‌اینکه ‌دوستان ‌شاعر ‌ما ‌در انجـمن ‌از این‌ کار ‌کمـتر ‌استقبال ‌کردند. شاید ‌به ‌این ‌علت‌ که‌ در ترکیب شورای سر دبیری شاعری نبود که بتواند ارتباط بیشتری را با شعرا برقرار‌ کند.
وی افزود : در ابتدای ‌کار ‌ما سر دبیری را به یکی از دوستان شاعر سپردیم منتهی دوست شاعرما نشان داد علی رغم اینکه شاعربدی نیست ولی مدیرخوبی نبود. ایشان چیزی حدود یکسال ونیم ما را معطل کرد که اولین شماره را جمع کند، نهایتا کاری درحد نصف یک شماره را هم صورت نداد، به ناچارخودمان مسئولیت این ‌کار را به ‌عهده ‌گرفتیم.
این نویسنده در تشریح ترکیب شورای سردبیری این فصلنامه درشماره دوم اظهارداشت : در شماره دوم ترکیب سردبیری هم در اسم و هم در سازمان تغییر ‌کرده است. ‌به ‌این ‌ترتیب‌ که ‌به ‌جای شورای سر دبیری یک‌ سردبیر‌وجود ‌دارد. درعوض‌ این ‌شخص‌ ازتخصص‌ های ‌مختلف برای بخش های گوناگون استفاده می کند. و دراین راستا ازیکی ازدوستان شاعر شده است که مطالب بخش شعر را برای شماره ‌دوم تهیه ‌کند . ضمن ‌اینکه مقالات پژوهشی را به کسانی واگذار می‌ کنیم که دراین ‌کارتخصص داشته باشند ، در جلسه‌ ای‌ که ‌هیئت‌ مدیره در‌اردیبهشت ماه امسال برای این قضیه تشکیل ‌داد ، بنده ‌را به عنوان‌ سردبیر ‌نشریه تا اطلاع ثانوی انتخاب‌ کرد ، البته اطلاع دارید ‌که صاحب امتیاز نشریه‌، انجمن قلم و مدیر ‌مسئول ، ‌خود بنده هستم.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا انتخاب‌ شما به‌ عنوان ‌یک نویسنده برای سر دبیری نشریه ، عاملی برای تشدید عدم همکاری شاعران با نشریه خواهد شد یا خیر ؟ ، گفت : تغییرمنفی ‌نسبت‌ به‌ شماره ‌اول ‌ایجاد ‌نشده، قبلا دو نفر ‌داستان ‌نویس‌ سر دبیری را به ‌عهده داشتند ، ‌الان ‌‌یک‌ نفر ‌این‌ مسئولیت را پذیرفته است، قبلا ما به طور مستقیم از شاعری‌ برای ‌تهیه اشعار بخش‌ شعر دعوت‌ نکرده ‌بودیم ‌در ‌صورتی ‌که‌ در شماره جدید ، یک شاعر مسئول این ‌کارمی‌ باشد‌، هر چند ‌استقبال ‌منوط‌ به ‌این ‌نیست‌ که‌ از‌ هر ‌تخصصی ‌یک ‌نفر ‌در شورای سر دبیری باشد. ما نشریات مختلفی‌ داریم ‌که ‌به ‌هفت هنر می ‌پردازند اما ‌یک سر دبیر ‌دارند و آن‌ سر دبیر ‌اگر‌ تخصصی‌ هم داشته باشد در یکی از این هنرهاست، در هنرهای دیگر به ‌طبع از کارشناسان ‌آن ‌حوزه استفاده می‌کند.
سرشاراضافه کرد : اصولا همه رشته های قلمی که درحیطه علوم انسانی می گنجد ، تحت پوشش انجمن قلم ونشریه آن هستند و سعی کرده ایم به همه این رشته ها ازجمله فیلمنامه نویسی نمایشنامه نویسی، تئوری تئائر و به طورکلی مباحث نظری هنرنیز بپردازیم و اگر درشماره اول این موارد منعکس نشده به این دلیل است که ازطرف اهل قلم همکاری صورت نگرفته است. ما حتی حدود سه بار با اعضای انجمن مکاتبه و خبر رسانی کردیم ولی درخواستی صورت نگرفت. منتهی من مطمئن هستم با انتشار اولین شماره و رسیدن آن به دست اعضای انجمن ، استقبال خیلی جدی تر و بهتر خواهد شد و در خصوص تغییرات آینده نشریه باید بگویم امکان تغییر وجود دارد اما مهم این است که ترکیب مجموعه متنوع و در عین حال جذاب باشد.
وی با اشاره به فعالیت های انجمن قلم ایران دردفاع ازحقوق معنوی و مادی نویسندگان و ارتقای منزلت اجتماعی این قشراز جامعه ، یاد آور شد : هدف ازهمان ابتدای تاسیس انجمن معرفی آثاروچهره های ارزشمند ادبی وهنری به جامعه بوده است ، منتهی نه به عنوان چهره سازی کاذب ؛ بلکه چهره ای که واقعا ارزش های قابل توجهی درحوزه خود داشته و به اندازه کافی به جامعه معرفی نشده باشد برای مثال انجمن برنامه های داشت با عنوان « آفرین روشنان » که اولین برنامه آن درسال 1382 به حمید سبزواری اختصاص داشت، برنامه دوم بزرگداشت نصرالله مردانی بود که متاسفانه با بیماری وی همزمان شد و در نهایت بعد از این که ایشان از دنیا رفتند ، بزرگداشت شان برگزار شد. سومین برنامه به استاد محمد حسین بهجتی (شفق) اختصاص دارد که انشاء الله امسال با همکاری صدا و سیما برگزار خواهد شد. در نشریه طبعا به این شکل اگر موردی باشد اقدام خواهیم کرد.
سرشار که سردبیری ماهنامه ادبیات داستانی را نیز بر عهده دارد ، به ارائه توضیحاتی نیزدر خصوص این ماهنامه ادبی پرداخت : درماهنامه ادبیات داستانی درشماره های اخیرصفحه ای داریم با عنوان استعدادهای اهل قلم که مختص کسانی است که اولین آثار آنها چاپ شده یا هنوز کتابی از آنها منتشر نشده ولی آثارشان در حد نصاب یک کتاب بوده، همچنین بخشی داریم با عنوان فرصت سبز که عمدتا آثار جوانان را منعکس می کند و حجم قابل توجهی از هر شماره را به خود اختصاص می دهد و به طور متوسط چیزی حدود 8 صفحه مجله را آثار جوانان نوقلم تشکیل می دهد. اضافه بر آن معمولا دو صفحه از مجله به نقد آثار نوقلمان تحت عنوان « نقد آثار رسیده » اختصاص دارد. اگر احساس می کنید باز هم با وجود اینها نیاز به توجه بیشتر به این قشر هست فکر می کنم خود آنها باید آستین را بالا بزنند. ما حتی در بخش نقد، نقد خوانندگان و مقاله خوانندگان را داریم. دوستانی هستند که صاحب نام و شهرتی در آن عرصه نیستند ولی آثارشان قابل چاپ است. ما حداقل در سه شماره، عنوان مقاله های همین دوستان جوان را روی جلد مجله قرار داده ایم، ضمن اینکه بعضی از مقالات پژوهشی از اساتید، دانشجویان کارشناسی یا کارشناسی ارشد ادبیات چاپ می شود. البته در اصحاب قلم باید حد نصابی را حفظ کرد چرا که مخاطبان ماهنامه با فصلنامه تفاوت دارند، یعنی سطح مخاطبان فصلنامه به لحاظ دانش ادبی و هنری در صدی ولو اندک بالاتر از سطح مخاطبان ماهنامه است. بنابراین اگر جوانانی حتی گمنام، اثری از آنها جایی چاپ نشده باشد ولی کار آنها حداقل حد نصاب را داشته باشد حتما استفاده و استقبال خواهد شد.
وی در ادامه با اشاره به دیداراعضای انجمن قلم ایران به عنوان تنها تشکل رسمی فراگیربا مقام معظم رهبری ، افزود : انجمن رسما یک دیدار با مقام معظم رهبری داشته است. در دیدار اول هرچند بنده و بعضی از اعضای اصلی، یعنی هیئت موسس و هیئت مدیره انجمن شرکت داشتند ولی به عنوان دیدار با داستان نویسان بود که البته از ما خواسته شده بود اسامی را معرفی کنیم و این کار را کردیم. عمده بحث ها در این جلسه راجع به داستان بود. جلسه بعدی که به تحت عنوان دیدار با انجمن قلم بود از ما خواسته شد عده معدودی را دعوت کنیم که طبعا اعضای هیئت موسس، اعضای هیئت مدیره، بازرسان، مسئولان کمیته ها و فعالان انجمن را دعوت کردیم. البته رهنمودهای رهبری خیلی فراتر از انتشار یک نشریه بود. ایشان معتقد بودند که تشکلی مثل انجمن قلم باید نقش شایسته خودش را در پژوهش های فرهنگی کشور و حتی دادن رهنمود به مسئولان فرهنگی ایفا کند، معضلات فرهنگی و ادبی و هنری را شناسایی کند، راجع به آنها پژوهش انجام دهد، از افراد صاحب اندیشه نظر خواهی کند ؛ نهایتا جمع بندی آنها را به عنوان راه حل های عملی و کاربردی به جامعه و مسئولین ارائه دهد و واقعا چنین چیزی وظیفه انجمن است اما در این بخش ما هنوز نتوانسته ایم گامهای قابل توجهی برداریم. این فصلنامه می تواند یک بستر و نقطه شروعی برای این قضیه باشد. با فراهم شدن بستر شاید محصولات سریعتر و بهتر تولید شوند. به هر حال تولید فکری و ذوقی محلی برای ارائه می طلبد ؛ این نشریه می تواند چنین نقشی داشته باشد.
مدیر انجمن قلم ایران در ادامه گفت : یک نکته را نباید فراموش کرد و آن اینکه پژوهش باید برخاسته از نیاز واقعی جامعه باشد و بتواند دردی از دردها را چاره کند. پژوهش هایی که صرفا برای پژوهش انجام می گیرد البته بی ارزش نیستند ولی خیلی نمی توانند در زمان ما تاثیر گذار باشند. نکته دوم این است که پژوهش یک امر دامنه دار و پیوسته است. اینکه مثلا جمعی یک روز دور هم جمع شوند و راجع به موضوعی صحبت کنند و به دنبال کار خود بروند، بعد حاصل سخنرانی هایی که چه بسا از روی مطالعه و اندیشه هم نبوده در یک کتاب چاپ شود، چیز بدی نیست اما نمی توان به آن عنوان واقعی پژوهش را داد . باید دفاتری وجود داشته باشد با اعضای ثابت و اعضای متغیر که این کار را در تمام طول سال و سالهای متمادی دنبال کند. البته این نیاز به امکانات دارد که بخش قابل توجه این امکانات می تواند از طرف سازمانهای ذی نفع تامین شود. فرض کنید وزارت ارشاد به این نتیجه می رسد که یکی از مشکلات موجود در عرصه نشر وضعیت توزیع در کشور می باشد، که برای بر طرف کردن این مشکل، یک عده باید پژوهش کنند و نتیجه پژوهش را به صورت کاربردی ارائه بدهند.
وی اضافه کرد : وزارت ارشاد می تواند این پژوهش را به جایی مثل انجمن قلم ایران به دانشکده های ادبی و جاهایی که به نوعی در این قضیه صاحبنظر هستند ارائه بدهد، امکانات را در اختیار آنها قرار دهد و نتیجه را از آنها بخواهد. این معضل عمومی نه فقط انجمن قلم، بلکه دانشگاه های ما (چه فنی و چه علوم انسانی) هم از این رنج می برند. یک جدایی غیرقابل پرشدنی بین عرصه نظر و عمل در کشور ما وجود دارد. یک عده در دانشگاه فقط کار فکری و نظری می کنند، عده ای هم در قوه مجریه کار عملی. عمل بدون تئوری هزینه های بالایی را بر دوش نظام می گذارد و باعث می شود خیلی از مسائل دیر شناخته شوند و نظر بدون عمل یک نوع خستگی، یاس و دلسردی در پژوهشگربه وجود می آورد. بخش دانشگاهی ما می تواند از امکانات مادی بخش اجرایی برخوردار شود و کار خود را توسعه ببخشد و بخش اجرایی که فرصت اندیشیدن ندارد و چه بسا نیروهای لازم را برای تئوری پردازی نداشته باشد می تواند از امکانات بخش دانشگاهی استفاده کند. اگر انجمن در این امر موفق نبوده یک وجه آن این است که سفارشی از جایی دریافت نکرده ایم. اینکه ما فی البداهه بیاییم موضوعی را به عنوان معضل فرهنگی شناسایی کرده، پژوهش کنیم و راه حل ارائه دهیم و فقط به صورت یک کتاب چاپ شود و هیچ ضامن اجرایی هم نداشته باشد، نمی تواند انگیزه کافی در پژوهشگران ما ایجاد کند. ضمن اینکه خیلی جدی هم تلقی نمی شود.
به گزارش مهر ، محمد رضا سرشار درپایان به ارائه توضیحات تکمیلی خود در مورد نشریه " اصحاب قلم " پرداخت و گفت : قراراست که این بخش به چند قسمت کوچکتر تقسیم شود از جمله داستان تالیفی، داستان ترجمه ای، نقد داستان، مباحث نظری داستان، گفتگو با داستان نویسان، انعکاس میزگردهای پژوهشی، نقد ادبی، انعکاس اخبار عرصه ادبیات در سطح کشور و جهان و ... البته جریان شناسی یکی از وظایف عمومی و اصلی اصحاب قلم است. هر چند این پشتوانه های جدی تر در عرصه اندیشه نیاز دارد و کار هر کسی نیست که تشخیص دهد الان جریان غالب در ادبیات جهان چیست ؟ و در ادبیات ایران چه بازتابی پیدا کرده ، ؟ ریشه های آن چیست؟ محاسن و معایب آن کدامند ؟ و ... این موارد می تواند ازهر نظر جنبه استراتژیکی برای عرصه ادبیات داشته باشند. در این مورد توان بالقوه وجود دارد ، اما بالفعل نشده است.