محمد رضا سرشار - نویسنده ، منتقد ادبیات داستانی و رییس هیئت مدیره انجمن قلم ایران ، گفت : معضل توزیع کتاب ، منحصر به امروز و دیروز نیست ؛ بلکه مسئله ای قدیمی در کشور است . در سالهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تلاشهای پراکنده ای برای اصلاح این نقیصه صورت گرفت . اما هیچ یک تا پایان راه پیش نرفت .

رئیس هییت مدیره انجمن قلم ایران در گفت وگو با خبرنگار فرهنگ و ادب مهر، با بیان این مطلب افزود : شبکه های اصلی و با نفوذ کتاب و مطبوعات ما در قبل از انقلاب و بعد از انقلاب - همچنان که دیگران هم گفته اند در دست شبکه های خاصی است که مشخصه این شبکه ها مخالفت با مذهب و انقلاب است . یعنی آنها هر اثری که دارای مشخصه انقلابی و مذهبی باشد توزیع نمی کنند. عمده ترین دلایلی که باعث شده است بسیاری از کتابهای ارزشمند ، تا امروز در بسیاری از مناطق ، حتی معرفی نشوند ، چه برسد به این که به دست مخاطبان برسند - همین امر بوده است .

این نویسنده معاصر تصریح کرد : درنیمه دوم دهه 60 به ابتکارعلی لاریجانی درانتشارات امیرکبیرتشکیلاتی به نام " نشر دانش امروز" ( ندا ) ایجاد شد ، که بنای کار آن ، تشکیل یک شبکه سالم و قوی توزیع ، درعرصه کتاب بود . مسجد جامعی ، وزیر ارشاد فعلی و بعضی از شخصیت های وزارت ارشاد هم از زیر مجموعه های این فعالیت بودند . اما متاسفانه بعد از خروج لاریجانی از امیر کبیر ، عملا از این مجموعه ، فقط اسمی باقی ماند و فعالیتی از آن ندیدیم .

این منتقد ادبیات افزود: اکثر کتابفروشی ها مقابل دانشگاه تهران و شهرستان ها، کتاب های نویسنده های متعهد را توزیع نمی کنند . بنابراین وضعیت توزیع کتاب در زمینه کتابهای ارزشی و متعلق به نویسندگان نسل انقلاب و متعهد ، از ضعف گذشته است . اما بعد از آن تلاش ابتر لاریجانی و دوستانش برای حل این مشکل ، هیچ اراده معطوف به قدرتی مشاهد نمی شود.

رئیس هیئت مدیره انجمن قلم ایران ، خاطرنشان ساخت : برای این معضل ، البته برخی راه حل های خرد هم وجود دارد. اما به آنها هم عمل نمی شود . مثلا باید ناشران هم فکر و هم مشی با هم مبادله کتاب داشته باشند . یا اگرناشری کتابی از یک نویسنده را به چاپ می رساند دست کم کتابهای آن نویسنده را با ناشران دیگری که ازهمان نویسنده کتاب چاپ کرده ، مبادله کند که متاسفانه با بهانه هایی مانند نداشتن جا برای نگهداری کتابهای ناشران دیگر یا تفاوت مینا در قیمت گذاری ، ازاین کارشانه خالی می کنند.

رضا رهگذر درخصوص خرید کتاب توسط نهادهای دولتی از ناشران به مهر گفت : این کار با همه محاسنش ، باعث تنبلی و تن پروری برخی از ناشران می شود . درحالی که ناشران باید به فکرحل اساسی مشکل توزیع کتاب باشند و به همین اندک قانع نباشند . البته این جریان ، همیشه هم سالم نبوده است . به نظر می رسد بعضی از ناشران دارای ارتباطات تنگاتنگ یا همخط و همجناح با دولت وقت ، کتابهایشان را خیلی بیشتر و راحت تر به ارشاد می فروشند .

وی یاد آور شد : شاهد بوده ایم که در چند سال اخیر ، گرایش غالب دروزارت ارشاد ، به سمت خرید کتابهای ضد ارزشی و یا حداقل کم رمق از نظر ارزشی بوده است . عده ای از ناشران هم راه و چاه را آموخته اند ؛ و کتابهایشان را با قیمت بالا به چاپ می رسانند . به طوری که با همان تعدادی که از طرف وزارت ارشاد خریداری می شود ، هم هزینه کامل چاپ اول را به دست می آورند و هم سود می برند.

محمد رضا سرشار اضافه کرد : سیاست وزارت ارشاد در طول دو دهه گذشته ، مبتنی برحمایت ازناشران بوده است . برهمین اساس ، شاهد بودیم که کسان زیادی که در این کار تخصص هم نداشتند ، و فاقد دانش لازم در زمینه فرهنگ بودند به این عرصه وارد شدند و به آلاف و الوفی هم رسیدند ، همانطور که گفته می شود : ناشرانی هم که با وام هایی که از وزارت ارشاد گرفتند فعالیت هایی غیر از نشر انجام دادند ، و سود های کلانی نیزبردند یعنی تا زمانی که سیاست وزارت ارشاد مبتنی بر حمایت ناشران باشد روز به روز وضعیت نشر ما بیشتر به سمت ابتذال و سطحی نگری می رود و رغبت نویسندگان برای ادامه کار بیشتر از دست خواهد رفت.

این نویسنده و منتقد ادبیات داستانی خاطرنشان ساخت : به نظر من ، وزارت ارشاد برای جبران این اشتباه باید دست کم دو دهه هم ، به جای ناشران ، از پدیدآورندگان اثرحمایت کند. تا ببند که حتی اگر وضعیت از این بهتر نمی شود - که خواهد شد ، بدترهم نمی شود.

مولف " بیائید ماهیگیری بیاموزیم " اظهار داشت : صدور مجوز برای نشر ، کار بسیار ساده ای است ؛ و هیچ شرط حرفه ای یا سابقه کار فرهنگی خاصی ندارد. صرفا داشتن یک مدرک تحصیلی کفایت می کند . که البته در مورد ناشران قدیمی حتی این شرط هم وجود نداشته . به طوری که در حال حاضر، بعضی از ناشران قدیمی سطح تحصیلی بسیار نازلی دارند . درکل شکل بسیاری از سیاست های حمایتی وزارت ارشاد از ناشران ، صحیح به نظر نمی رسد . چه بسا اگر این حمایت ها برداشته شود ، بسیاری از مشکلات حل شود ، حمایت هایی مثل ارایه وام هایی با بهره بسیار اندک و مبالغ بالا ، کاغذ و فیلم و زینک یارانه ای و یا ارایه کمکها و تسهیلات برای بعضی از طرحهای انتشاراتی . در آن صورت ، اگرکسی وارد این عرصه می شود می داند که باید زحمت کشید و ابتکار به خرج داد . و اگر توانایی آن را نداشت از این حوزه خارج می شود . بسیاری از تخلفها و فسادهای فعلی و زد و بندها در این عرصه هم ، از میان خواهد رفت.

محمد رضا سرشار در خصوص ایجاد شبکه مستقل توزیع برای هر ناشر به مهر گفت: بعضی از ناشران به این کاردست زده اند . هر چند برد چنین شبکه ای مانند شبکه سراسری نمی شود ، ولی به هر حال بهتر از این است که ناشردرمحل کارش بنشیند و منتظر مراجعه مشتری باشد . ناشرانی هم بوده اند که با ابتکار شخصی خودشان ، سعی کرده اند کتابفروشی های سراسر کشور را شناسایی کرده ، با آنها ارتباط موثر برقرار کنند و با استفاده ازترفندهای مثبت جامعه شناسانه و روان شناسانه و حسن رفتار، آثارشان را به آنها ارایه و معرفی کنند . البته ناشرانی که این قدر همت داشته باشند ، کم هستند .