ضوابط اعطاى مدرك معادل به شاعران و نويسندگان، با توجه به شأن و منزلت اهل قلم در بارورى و حراست از باورهاى فرهنگى، در 9 ماده به تصويب رسيده‌است.
به گزارش پايگاه اينترنتي www.sarshar.org، كليات طرح «اعطاي مدرك معادل به نويسندگان و شاعران»، اواخر دي ماه 1383 به تصويب «شوراي هنر» (وابسته به شوراي عالي انقلاب فرهنگي) رسيد.
با تصويب اين طرح، نويسندگان و شاعران خواهند توانست از مزاياي شغلي و استخدامي «مدرك معادل» بهره مند شوند. قرار است مدرك معادل اهل قلم، بر مبناي عواملي همچون سابقه قلمي، تعداد آثار، جوايز كسب شده و مانند آن محاسبه شود.
به گزارش پايگاه اينترنتي www.sarshar.org، در زمستان سال 1378، محمد رضا سرشار اين طرح را به «انجمن قلم ايران» پيشنهاد داد. با تصويب طرح در هيئت مديره اين انجمن، خود سرشار (رضا رهگذر) جزئيات تفصيلي اين طرح را نوشت و در همان سال، به عنوان رييس هيئت مديره انجمن قلم ايران، آن را به «شوراي هنر» ارائه داد.
كارشناسي اين طرح در كميته ادبيات شوراي هنر بيش از يك سال به طول انجاميد كه محمد رضا سرشار به عنوان طراح آن، در تمامي اين جلسات حضور داشت.
پس از پايان كارشناسي طرح، سرشار در يك جلسه شوراي هنر نيز حاضر شد و از اين طرح و مزاياي آن براي اهالي قلم دفاع كرد. اما به دلايلي نامعلوم، تصويب اين خواسته ديرين جامعه اهل قلم كشور، تا هفته گذشته به تعويق افتاد.
گفتني است از سال 1363 تا كنون، هنرمندان كليه رشته هاي هنري - حتي هنرهاي دستي مانند فرش بافي، گچ بري، آينه كاري و ... - از امتياز دريافت مدرك معادل برخوردار بوده اند اما اهل قلم از داشتن چنين امتيازي محروم مانده بودند.
متن كامل طرح «اعطاي مدرك معادل به نويسندگان و شاعران» به شرح زير است:
ماده 1- اهداف:
1- تعميم قوانين موجود مربوط به «طرح طبقه‏بندى مشاغل هنرمندان كشور» مصوب سال 63 و الحاقيه‏هاى بعدى آن به شاعران، داستان‏نويسان، نمايشنامه‏نويسان و فيلمنامه‏نويسان و رفع تبعيض بى‏دليل اعمال شده نسبت به آنان، همچنين صدور مدرك تحصيلى معادل براى اين گروه.
2- احياى جايگاه قلم و ادبيات در كشور.
3- تبيين جايگاه قانونى ارزشيابى.
4- تعيين دقيق ضوابط، شيوه‏ها و متوليان ارزيابى.
5- مبارزه با مدرك‏گرايى و كنكورزدگى.
تبصره 1: اين طرح كليه شاعران، داستان‏نويسان، نمايشنامه‏نويسان، فيلمنامه‌نويسان و منتقدان و نظريه ‏پردازان ادبى، اعم از آزاد و شاغل در مؤسسات دولتى، بنا بر طرح «طبقه ‏بندى مشاغل هنرمندان كشور» و ناظر بر پست‌هاى سازمانى مندرج را شامل مى‏شود.
ماده 2 - تعريف شاعر و نويسنده ادبى:
اشتغال جدى و پيگير در نگارش داستان، نمايشنامه، فيلمنامه يا نقد و نظريه ‏پردازى ادبى در يكى از اين رشته‏ها يا سرودن شعر و اشتغال به مباحث نظرى مرتبط با آن، به گونه‏اى كه جامعه ادبى كشور او را به عنوان شاعر يا نويسنده - در مفهوم ادبى آن - بشناسد.
ماده 3 - شرايط ارزشيابى:
الف - داشتن حداقل پنج عنوان كتاب در بخش ادبيات كودكان و نوجوانان.
ب - داشتن حداقل دو عنوان كتاب در بخش ادبيات بزرگسالان.
ج - داشتن حداقل دو عنوان كتاب در بخش نقد مباحث نظرى و شعر.
د - داشتن حداقل دو عنوان فيلمنامه چاپ شده.
ه - داشتن حداقل دو عنوان نمايشنامه چاپ شده.
و - داشتن حداقل دو فيلمنامه كه تبديل به فيلم سينمايى شده‏اند.
ز - داشتن حداقل دو نمايشنامه كه به طور جدى در سالن‏هاى مطرح اجرا شده باشند.
ح - نويسندگى يك مجموعه الف يا ب تلويزيونى كه پخش شده باشند (حداقل 13 قسمت).
ط - داشتن حداقل 35 سال.
ى - براى افراد بالاى 40 سال، دارا بودن مدرك تحصيلى پايان متوسطه كافى است و براى افراد زير 40 سال داشتن حداقل ديپلم لازم است.
ماده 4 - ويژگى‏هاى شاعران و نويسندگان متقاضى:
الف - اشتغال مستمر و پيگير به نوشتن يا سرودن، به گونه‏اى كه از آخرين انتشار يا فعاليت متقاضى در زمان درخواست، بيش از ده سال سپرى نشده باشد.
ب - چنانچه آثار و مدارك انضمامى آن، بيانگر اين نكته باشد كه درجه تحصيلى تعلق گرفته به متقاضى از سال‏ها پيش قابل اختصاص به او بوده است. مبدأ اجراى حكم، از همان سالى خواهد بود كه وى استحقاق دريافت اين عنوان را داشته است.
ج - درجات و مدارك تحصيلى معادل اعطايى هر يك داراى 5 سطح است. تخصيص اين درجات و مدارك تحصيلى معادل به متقاضيان داراى شرايط لازم براساس جدول پيوست 2 صورت مى‏گيرد.
د - مرجع اعطاى درجات هنرى و مدارك تحصيلى معادل مشمولان اين طرح، شوراى ارزيابى آثار شاعران و نويسندگان ادبى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى است.
ه - فاصله زمانى بين دو ارزشيابى براى مشمولان اين ضوابط در يك پست سازمانى، در هر حال كمتر از يك سال نخواهد بود.
و - هرگونه اعتراض از سوى شاعر يا نويسنده متقاضى به ارزشيابى صورت گرفته در مورد او در صورت تأييد حداقل دو تن از استادان شاخص در رشته مذكور، قابل بررسى است.
ماده 5 - اعضاى شوراى ارزشيابى:
شوراى ارزشيابى شاعران و نويسندگان ادبى در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى تشكيل خواهد شد:
1- نماينده شوراى هنر
2- نماينده وزارت علوم و تحقيقات و فناورى
3- نماينده وزارت آموزش و پرورش
4- معاون فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى (به عنوان رئيس شورا)
5- نماينده فرهنگستان هنر
6- نماينده فرهنگستان زبان و ادبيات فارسى
7- يك شاعر، داستان‏نويس، نمايشنامه‏نويس يا فيلمنامه‏نويس منتقد يا نظريه‏پرداز (بسته به موضوع جلسه) با دعوت رئيس شورا
8- نماينده يك تشكل قانونى و رسمى فراگير از اهالى قلم كشور به انتخاب رئيس و تصويب شورا (براى مدت معين)
9- نماينده شوراى فرهنگ عمومى كشور
ماده 6 - دبير شوراى ارزشيابى شاعران و نويسندگان ادبى:
دبيرخانه اين شورا در معاونت فرهنگى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى تشكيل خواهد شد.
ماده 7 - از تاريخ تصويب اين آيين‏نامه، كليه ارزش‏يابى‏هاى شاعران و نويسندگان ادبى، با رعايت مفاد اين ضوابط انجام خواهد گرفت.
ماده 8 - هرگونه تغيير در مفاد اين آيين‏نامه، موكول به پيشنهاد شوراى ارزشيابى شاعران و نويسندگان ادبى و تصويب شوراى هنر خواهد بود. جز در موارد مربوط به امور ادارى و استخدامى كشورى كه در سازمان مديريت و برنامه‏ريزى اعمال خواهد شد.
ماده 9 - انجام امور مقدماتى و ترتيب تشكيل جلسات شوراى ارزشيابى شاعران و نويسندگان، توسط شوراى هنر و براساس ضمايم پيوست صورت مى‏گيرد.

عوامل ارزشيابى شاعران و نويسندگان كشور قابل تخصيص به گروههاى 12 و بالاتر جدول حقوق و نيز مدارك تحصيلى ديپلم و بالاتر
الف: تجربه
تجارب ذيل، ميزان دانش، توانايى حرفه‏اى نويسنده حاصل از اشتغال در رشته ادبى معين را تعيين مى‏كند:
1- به ازاى هر كتاب مستقل منتشره يا فيلمنامه به اجرا درآمده براى فيلم 35 ميلى‏مترى يا نمايشنامه مستقل به صحنه رفته (با مدت‏زمان حداقل 2 ساعت) بين 1 تا 5 امتياز.
تبصره: كليه آثار منتشره بدون هيچگونه محدوديت ارزيابى خواهند شد.
2- آشنايى با زبان خارجى در حد ترجمه قابل قبول آثارى مربوط به رشته خود، بين 1 تا 5 امتياز (ترجمه آثارى از زبان فارسى به زبان‏هاى ديگر نيز مورد ارزيابى خواهند گرفت).
تبصره: اثبات اين موضوع از طريق ارائه كتاب‏ها يا مقالات ترجمه و چاپ شده در آن رشته توسط متقاضى، صورت خواهد گرفت.
ب: تحصيلات
اين عامل، دانش و توانايى‏هاى متقاضى را كه براساس آموزش‏ها و طى دوره ‏هاى آموزشى رسمى حاصل مى‏گردد. به شرح ذيل ارزيابى مى‏كند:
1- دارا بودن مدرك پايان تحصيلات ابتدايى (براى متقاضيان بالاى 40 سال)، 2- پايان تحصيلات دوره راهنمايى (براى متقاضيان زير چهل سال و عموم)، 3- ديپلم، 4- كاردانى، 5- كارشناسى، 6- كارشناسى ارشد به ترتيب 10، 12، 14، 16، 18 و 20 امتياز.
تبصره: مدارك ارائه شده در هر رشته تنها به شرط تأييد مراكز قانونى مورد قبول خواهد بود.
2- دارا بودن درجه هنرى 1 ، 2 و 3 به ترتيب 10، 7 و 5 امتياز.
تبصره: از موارد 1 و 2 تنها يكى قابل اعمال در مورد متقاضى است.
ج: شهرت و منزلت حرفه‏اى
متقاضى به علت دانش و تخصص حرفه‏اى خود به سبك‏ها و روش‏هاى خاص و تازه‏اى دست يافته كه سبب ايجاد شهرت يا ترجمه آثارش به زبان‏هاى ديگر شده است. (5 تا 15 امتياز، تشخيص آن برعهده شوراى ارزيابى است).
د: جوايز و تشويق‏ها
اين عامل، جوايز و تشويق‏هايى را كه متقاضى در ارتباط با رشته ادبى مورد پيگيرى خود دريافت كرده است، ارزيابى مى‏كند:
1- دريافت جوايز ارزنده از مجامع و مراجع ذيصلاح فرهنگى - ادبى كشور، در دوران پس از انقلاب، به ازاى هر مورد 2 امتياز؛ (حداكثر 10 امتياز).
2- دريافت جوايز ارزنده از مجامع و مراجع ذيصلاح فرهنگى - ادبى بين‏المللى خارج از كشور. به ازاى هر مورد 2 امتياز؛ (حداكثر 10 امتياز).
ه: تقويت ريشه ‏هاى فرهنگ ملى - مذهبى
اين عامل مواردى از قبيل رعايت فرهنگ ملى و شعائر اسلامى و ارزش‏هاى انقلابى را مورد ارزيابى قرار مى‏دهد، (حداكثر 10 امتياز به تشخيص شوراى ارزيابى).
و: عضويت در شوراها و كميته ‏ها
به ازاى هر سال عضويت و شركت مستمر شاعر يا نويسنده ادبى در يكى از كميته ‏ها و مجامع علمى و هنرى معتبر. بنا به تشخيص شوراى ارزيابى شاعران و نويسندگان (پس از پيروزى انقلاب)، (حداكثر 5 امتياز).
دارندگان امتياز 50 به اخذ مدرك معادل كارشناسى، 70 به اخذ مدرك معادل كارشناسى ارشد و 120 به بعد امتياز به اخذ مدرك معادل دكترا نايل خواهند شد.
تبصره 1: عوامل ارزيابى، مشاغل شاعران و نويسندگان كشور توسط شوراى ارزشيابى شاعران و نويسندگان يا كميته ‏هاى مورد تأييد اين شورا انجام مى‏گيرد.
تبصره 2: وزارت علوم، تحقيقات و فناورى و سازمان مديريت و برنامه‏ريزى به اجراى مصوبات نظارت خواهند كرد.
تبصره 3: آيين‏نامه اجرايى مى‏بايد توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى و با همكارى وزارت علوم، تحقيقات و فناورى و سازمان مديريت و برنامه‏ريزى كشور تهيه و به تصويب شوراى هنر برسد.